Borsada bedelsiz sermaye artırımı, yatırımcıların sıklıkla karşılaştığı ve kafasını karıştırabilen önemli bir konudur. Basit ve detaylı bir şekilde açıklayalım.
Basit Tanım: Bedava Hisse Dağıtımı
Bedelsiz sermaye artırımı, bir şirketin yeni hisse çıkararak bunları mevcut hissedarlarına hiçbir ücret talep etmeden (bedelsiz olarak) dağıtmasıdır. Halk arasında "bedava hisse" olarak da bilinir.
Ancak buradaki "bedava" kavramı, yatırımcının portföyünün değerinin anında artacağı anlamına gelmez. Olayın arkasındaki mantığı anlamak çok önemlidir.
Bedelsiz Sermaye Artırımı Nasıl Çalışır?
1. Karşılık: Şirket, geçmiş yıllarda elde ettiği kârları (dağıtılmamış kârlar) veya yedek akçelerini sermayesine eklemeye karar verir. Yani, elde tutulan kârlar, "sermaye"ye dönüştürülür.
2. Dağıtım: Bu sermaye artırımı için şirket yeni hisse senetleri çıkarır. Bu yeni hisseler, şirketin mevcut ortaklarına, sahip oldukları hisse oranında (ruçhan hakkı olmadan) bedelsiz olarak dağıtılır.
· Örneğin, şirket "10'da 1" bedelsiz sermaye artırımı yapmaya karar verirse, siz 100 hisseniz varsa, size ekstra 10 hisse bedelsiz olarak verilir. Toplam hisse sayınız 110 olur.
En Kritik Nokta: Fiyat ve Piyasa Değeri Değişimi
Burada yatırımcıların kafasını en çok karıştıran durum yaşanır. Bedelsiz hisse aldığınız gün, hisse senedinin fiyatı otomatik olarak düşer. Buna fiyat ayarlaması veya kotasyon düşürme denir.
Neden?
Çünkü şirketin piyasa değeri(hisse sayısı x hisse fiyatı) aynı kalır, ancak hisse sayısı artmıştır.
Basit Bir Hesaplama:
· Şirketin Piyasa Değeri: 1.000.000 TL
· Dolaşımdaki Hisse Sayısı: 100.000 adet
· Hisse Fiyatı: 1.000.000 TL / 100.000 adet = 10 TL
Şirket %100 bedelsiz sermaye artırımı (yani 1'e 1) yapsın:
· Yeni Hisse Sayısı: 100.000 (eskiler) + 100.000 (bedelsiz yeniler) = 200.000 adet
· Piyasa Değeri Hâlâ: 1.000.000 TL (Şirkete yeni bir nakit girişi olmadı)
· Yeni Hisse Fiyatı: 1.000.000 TL / 200.000 adet = 5 TL
Sonuç: Dün 100 hisseniz vardı ve değeri 10 TL x 100 = 1.000 TL'ydi. Bugün 200 hisseniz oldu, ancak hisse fiyatı 5 TL'ye düştü. Portföy değeriniz yine 5 TL x 200 = 1.000 TL. Portföy değeriniz teorik olarak aynı kalmıştır.
Peki Şirketler Neden Bedelsiz Sermaye Artırımı Yapar?
Eğer yatırımcının portföy değeri değişmiyorsa, bunun mantığı nedir?
1. Sermayeyi Güçlendirmek: Şirket, birikmiş karlarını sermayesine ekleyerek mali yapısını güçlendirir. Bu, şirketin daha sağlam ve güvenilir görünmesini sağlar.
2. Hisse Başına Değeri Düşürmek: Hisse fiyatı çok yükselmiş şirketler için likiditeyi artırmanın bir yoludur. Hisse fiyatı düştüğünde, küçük yatırımcılar için daha "erişilebilir" hale gelir ve işlem hacmi artabilir.
· Örneğin, hissesi 500 TL olan bir şirketle, 50 TL olan bir şirket arasında küçük yatırımcı psikolojik olarak ikincisini tercih edebilir.
3. Yatırımcıya Güven Mesajı Vermek: Şirket, "Kârlarımızı size nakit temettü olarak dağıtmak yerine, şirkete yatırıyoruz ve büyümeye devam edeceğiz" mesajı verir. Bu, genellikle olumlu bir sinyal olarak yorumlanır.
4. Gelecekteki Büyümeye Hazırlık: Sermayesi güçlenen şirket, yatırım yapmak, borç ödemek veya gelecekteki bedelli sermaye artırımları için daha sağlam bir zemin hazırlar.
Bedelsiz vs. Bedelli Sermaye Artırımı
Bu iki kavram sıklıkla karıştırılır. Temel fark:
· Bedelsiz: Yatırımcıdan EK PARA İSTENMEZ. Şirketin kendi iç kaynakları (karları) kullanılır.
· Bedelli: Yatırımcıdan EK PARA İSTENİR. Şirket yeni hisse çıkarır ve mevcut hissedarlar, sahip oldukları pay oranında bu hisseleri satın alma hakkına (ruçhan hakkı) sahiptir. Şirketin nakit girişi olur.
Yatırımcı İçin Ne Anlama Gelir?
· Kısa Vadede: Portföy değeriniz teoride aynı kalır. Hisseleriniz artar ama fiyat düşer.
· Uzun Vadede: Eğer şirket bu hamleyi iyi değerlendirir, sermayesini verimli kullanır ve büyümeye devam ederse, hisse senedinin fiyatı zamanla eski seviyelerine dönebilir ve hatta geçebilir. Bu durumda, daha fazla hisseye sahip olduğunuz için kârınız daha yüksek olur.
· Psikolojik Etki: Daha düşük fiyat, yeni yatırımcılar için cazip olabilir ve hisseye olan talebi artırabilir.
Özetle:
Bedelsiz sermaye artırımı, şirketin kendi karlarını sermayesine ekleyerek hisse sayısını artırdığı, yatırımcıya bedava hisse verdiği ancak hisse fiyatının da buna paralel olarak düştüğü bir süreçtir. Bu, bir "hediye" değil, şirketin büyüme stratejisinin ve mali disiplininin bir göstergesidir.
0 Yorumlar